Chợ ca khúc độc quyền

Chợ ca khúc độc quyền

Nếu giả thiết ngay ngày mai có nhạc sĩ nào ra chợ rao bán bài hát của mình thì bạn cũng chẳng nên ngạc nhiên.

Bởi lẽ lâu nay đã có những tụ điểm đây đó, đặc biệt ở TP. Hồ Chí Minh, trở thành nơi giao lưu mua bán ca khúc giữa ca sĩ và nhạc sĩ.

Với các giá khác nhau, từ 2 triệu đến 8 triệu đồng, các ca sỹ có thể độc quyền hát trong vòng từ  1 năm đến 5 năm hoặc lâu hơn nữa.

Chợ mua bán ca khúc manh nha xuất hiện từ những năm đầu của thế kỷ 21. Ban đầu còn nhỏ lẻ ở quán xá, như quán L. ở phố Phạm Ngũ Lão (TP. HCM), nơi này thường có mặt các nghệ sỹ trao đổi mua bán tác phẩm.

Sau đó thị trường dần dần mở rộng và chợ nhạc chính thức được công bố định kỳ hoạt động ở Hà Nội và ở 81 Trần Quốc Thảo TP. HCM do một số nhạc sĩ và ca sĩ lập nên.

Đến năm 2006 đã xuất hiện một Công ty chuyên mua bán ca khúc độc quyền của nhạc sỹ Đức Trí: Công ty Music Faces Entertainment.

Tuy nhiên công ty này cũng  cạnh tranh với các công ty khác trong việc mở rộng cả thị trường độc quyền ca sĩ, nhưng công việc chủ yếu của họ là chuyên về mua bán bài hát.

Có cầu ắt có cung

Vì sao lại có loại chợ này? Nhiều ca sĩ trẻ nổi lên chỉ vì có những bài hát độc đáo của riêng mình, phù hợp với phong cách, chất giọng và mỹ cảm của mỗi người.

Việc khó nhất của ca  sĩ khi bước vào nghề là chọn bài hát. Chọn đúng sẽ phát sáng.

Kinh nghiệm của nghề ca hát từ xưa đến nay, nếu không tự sáng tác được thì phải mua bài hát để độc quyền biểu diễn, tránh sự trùng lặp và tạo được sự khác lạ.

Đó là hình ảnh toả sáng gây dấu ấn ban đầu của Thanh Thảo với Nanana, Mỹ Tâm với Hát với dòng sông, Minh Thuận với Dẫu tình đã xa, Đan Trường với  Dòng máu Lạc hồng… Hoặc ở Hà Nội có Mỹ Linh với Hà Nội đêm trở gió; Thanh Lam với  Chia tay hoàng hôn; Ngọc Khuê với Chuồn  chuồn ớt; Tùng Dương với Ôi! Quê tôi…

Có thể nói người đi tiên phong trong thị trường ca nhạc là ông bầu Hoàng Tuấn, giám đốc Công ty HT Production, Công ty này đã mở chiến dịch lăng xê giọng hát Đan Trường bằng một loạt ca khúc độc quyền cách đây mươi năm với các bài  Đi về nơi xa ,  Kiếp ve sầu ,  Hôn môi xa , Dòng máu lạc hồng…

Về sau, khi thị trường âm nhạc càng trở nên sôi động thì việc độc quyền ca khúc càng có tính quyết định thắng lợi đối với các ca sĩ trong kinh doanh album hoặc lôi kéo các Fan hâm mộ đến xem các live show của mình.

Năm 2007 là năm đại thắng lợi của Đàm Vĩnh Hưng cũng khẳng định hiệu quả của những quyết định táo bạo trong việc mua bán ca khúc để độc quyền biểu diễn.

Ví dụ trong Album Lạc mất em, ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng có tới 9 ca khúc được độc quyền, và trở thành CD có lượng phát hành lớn nhất trong năm 2008.

Dường như, 5 năm qua có một cuộc chạy đua mua ca khúc độc quyền giữa các ca  sĩ hạng sao của  âm nhạc thị trường.

Có thể kể ra hàng loạt các tên tuổi như Mỹ Tâm, Lam Trường, Đan Trường, Phương Thanh, Lý Hải, Ưng Hoàng Phúc, Lâm Hùng, Thanh Thảo, Hồ Quỳnh Hương, Hồ Ngọc Hà, Hiền Thục, Hồng Ngọc, Lệ Quyên…

Bên cạnh đó, hàng chục ca sĩ trẻ muốn “mọc mũi sủi tăm” cũng nô nức đi chợ để tìm cơ hội thành sao. Chưa hết, ngay các ca sỹ đã thành danh cỡ mươi, mười lăm năm nay muốn làm mới mình cũng bằng cách sở hữu độc quyền bài hát.

Nếu có nhạc sỹ sáng tác cho riêng mình như Hồng Nhung, Mỹ Linh, Thanh Lam, Hồ Ngọc Hà, Hồ Quỳnh Hương thì mọi sự nhanh chóng nổi danh và ngày càng toả sáng.

Còn lại, đa số vẫn phải mua độc quyền bài hát của các nhạc sỹ khác.

Mà ngay kể cả như ca sỹ nổi tiếng Cẩm Vân hoặc Hồng Nhung cũng đã từng mua ca khúc cho mình hát riêng như Nắng về theo anh, Tình vương khói mây, Người đàn bà yếu đuối…

Và những ì xèo kiểu “chợ”…

Tuy nhiên, những ngón nghề trong sự cạnh tranh cũng thường xảy ra như ngấm ngầm đánh cắp bài hát của nhau, xù nợ không trả tiền nhạc sĩ,  thậm chí sửa chữa hoặc hát sai nhạc và lời để chiều lòng người nghe…, nên năm nào cũng có những vụ kiện tụng.

Mở đầu chuyện cãi vã là ca sỹ Lý Hải và Ưng Hoàng Phúc, sau đó là Đức Tuấn bị Công ty HT Production phạt 2 triệu đồng vì cả gan thu bài hai độc quyền của Đan Trường, vụ tranh chấp bài hát giữa Thanh Thảo – Hiền Thục…

Rồi còn chuyện Lam Trường, Hồ Ngọc Hà, Cẩm Ly… đều bị “chôm” bài hát độc quyền mà không biết kêu cai. Kể cả Đàm Vĩnh Hưng, người được chọn Giải giọng ca của năm 2007, cũng phải lao vào cuộc chiến nảy lửa với Công ty nhạc xanh  cũng vì sự lộn xộn này.

Ấy là còn chưa nói đến hiện tượng khá phổ biến có ca sĩ mua ca khúc độc quyền chỉ trong một năm thôi, sau này nhạc sĩ đã bán cho ca sĩ khác, nhưng vẫn hát hoặc thu album, thế là kiện tụng và đưa nhau ra toà… Nghĩa là có tới 1001 chuyện nhốn nháo ở  các chợ trời này.

Nhưng có lẽ những lộn xộn về các vụ việc vi phạm bài hát độc quyền chỉ là sự kiện riêng tư trong cái chợ tự do không ai quản lý, điểm đáng quan tâm hơn là chất lượng ca khúc được mua bán, trao đổi trong thị trường tự do này.

Ngoài những cái tên Đức Trí, Lê Quang, Hoài An, Nhật Huy, Quốc An, Vũ Quốc Việt, Tường Văn là các nhạc sĩ có những bài hát “ăn khách” và có chất lượng nghệ thuật nhất định, còn lại hàng trăm ca khúc khác đã được mua bán đều có nhiều yếu tố phi nghệ thuật cả về nhạc lẫn lời ca.

Vậy nên quá nhiều bài hát đã chết chìm qua các giọng hát trẻ với những sự nhạt nhẽo hoặc  bị lụỵ về giai điệu và lời ca.

Đột nhiên vài năm gần đây nhạc sĩ trẻ cũng mọc lên như nấm ăn theo hiện tượng ai cũng có thể là ca sĩ trẻ và có triển vọng trong thị trường ca nhạc giải trí hiện nay.

Về hiện tượng xô bồ này, nhạc sỹ Lê Quang, người được đặt mua nhiều bài hát cũng phải thốt lên:

– Số lượng ca sỹ hiện nay rất đông, ngay cả tôi là người làm việc trong lĩnh vực này không biết hết mặt ca sỹ. Làm sao nhạc sỹ có thể sáng tác đủ ca khúc đáp ứng cho nhu cầu của họ.

Nói vậy, thế mà vẫn cứ có trăm bài hát được rao bán thoải mái. Đến nỗi có lần, để dựng VCD Lời ru rừng xanh, ca sỹ Đan Trường đã phải chọn trong số 200 ca khúc vừa đặt hàng vừa do nhạc sĩ rao bán, chỉ để chọn được 8 ca khúc ưng ý mà thôi.

Chính lực lượng ca sĩ sao non, sao mờ đã làm ảnh hưởng theo chiều ngược lại, bởi một thẩm mỹ thấp kém đối với những lớp khán giả trẻ còn  ít tuổi ở các tụ điểm ca nhạc qua các bài hát sớm nở tối tàn…

Trong công nghệ lăng xê sao hiện nay, với ca khúc độc quyền, các ca sĩ trẻ muốn tạo nên chân dung mình, và các ngôi sao đã thành danh càng thêm ấn tượng là điều tất yếu trong thị trường ca nhạc.

Nhưng việc mua bán bài hát trực tiếp, không có ai quản lý đã tạo nên những hoạt động mang tính tự phát ẩn chứa nhiều tiêu cực.

Và khi chuyện tranh chấp xảy ra, đều khó phân xử vì  theo đúng luật,  các bài hát chỉ được phép mua bán khi đã đăng ký bản quyền với các cơ quan pháp lý.

Mặc dù từ năm 2006, Sở VHTT – TP. HCM đã có quy định buộc các ca sĩ hoặc các đơn vị kinh doanh phát hành bài hát độc quyền phải nộp các tác phẩm để được kiểm duyệt và bảo vệ bản quyền, kể cả việc phải thi hành thuế thu nhập.

Nhưng xem ra tất cả mọi sự việc đều không thể kiểm soát nổi và lúc này đây, Trung tâm  Bản quyền âm nhạc  cũng chịu bó tay.

Thật trớ trêu, những hoạt động mua bán ca khúc độc quyền cứ công khai và lộn xộn trước sự bất lực của các nhà quản lý trong thị trường ca nhạc tự do hiện nay.

Vương Tâm

Comments